Telefoonnummer Ongering

Welkom bij Ongering!

terug naar overzicht

Dood van Bartel Entens voor Groningen

Availability: Out of stock

Gelijst € 95,00
Gravure - ca 1785
Maat 25 - 29
Reinier Vinkeles, 1741-1816
origineel

Om te bestellen neem contact op met Ongering.
050 - 312 36 77 of met mail naar
info@ongering.nl
next
Dood van Bartel Entens voor Groningen

Alle afbeeldingen


Klik op de afbeelding om te vergroten.

Details

Barthout Entens (1539 - 1580)

Een beruchte watergeus is ook Barthout Entens van Mentheda, jonkheer van Middelstum, Dorema en Engelboort. De dorpen liggen ten noorden van de stad Groningen. Hij schopt het tot vice-admiraal van de watergeuzen. Zijn specialiteiten zijn plunderen, brandstichten en vermoorden van katholieke priesters.

Hij neemt Dordrecht in, nadat de geuzen op 1 april Den Brielle innemen. Met zijn mannen plundert Entens Walcheren en Zuid Beverland in Zeeland en in 1580, na het verraad van Rennenberg terroriseert hij het platteland van Groningen.

De Tachtigjarige Oorlog begint met de slag bij Heiligerlee, ten oosten van Groningen, in 1568. Oranje wint. Barthout (ook Barthold) Entens maakt het platteland van Groningen onveilig nadat Alva de watergeuzen het land uitgooit. Entens mannen plunderen de kloosters van Selwerd, Termunten en Rottum in 1569.

Katholieke geestelijken zoeken bescherming achter de muren van de Stad Groningen waar al een jaar een Spaans Garnizoen is gelegerd. Ook op het water is Entens actief. Hij is de schrik van de (katholieke) Groningse kooplieden.

De kaper houdt vreselijk huis op Texel, Vlieland en langs de Hollandse kust.

Alva voert in Groningen enkele jaren een schrikbewind. In 1576 muiten ontevreden soldaten van Alva. Commandant Casper de Robles verdwijnt achter de tralies en Groningen wordt lid van de Pacificatie van Gent. De gewesten in de Lage Landen willen de plunderende Spaanse troepen uit de Lage Landen verdrijven. Dit lukt in 1577. Groningen is weer vrij. De stadhouder trekt in 1577 in Het Prinsenhof.

De Groningers vieren feest op vrijdag 15 maart 1577. De Spaanse troepen vertrekken. Ze veranderen de burcht in een ruïne (zie op tekening, links de ster van de citadel). De dwangburcht van Alva is nog niet eens af. De Groningers haten het Waalse garnizoen van zes vendels. Het kost Stad en Land nog 200.000 gulden om de troepen uit te kopen.

De stedelingen hebben echter ook niet veel op met de Nederlandse staten. Groningen doet niet mee aan de Unie van Utrecht. De stad Groningen zoekt zelfs toenadering tot Spanje die haar een betere bescherming lijkt te kunnen geven.

George Lalaing, beter bekend als de graaf van Rennenberg, stadhouder van de Noordelijke gewesten Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel probeert de gewesten voor het katholieke geloof te behouden. Hij is drie jaar eerder op voordracht van zijn vriend Willem van Oranje benoemd. Maar op 3 maart 1580 kiest de Rennenberg voor de Spanjaarden. Hij laat zich door zijn familie overtuigen, wat hem onder de prinsgezinden het predikaat verrader oplevert

Vanaf het moment dat Rennenberg overloopt strijden graaf Willem Lodewijk van Nassau, die als stadhouder namens de opstandelingen wordt benoemd, en Bartold Entens van Mentheda tegen de verrader Rennenberg. Ook Sonoy en Hohenlohe vechten mee. Entens en Hohenlohe, die al jaren verliefd is op de oudste dochter van Willem van Oranje, Maria of Maaike - gravin van Buren, zouden vaak dronken zijn.

Een verhaal wil dat Entens in een dronken bui vanuit een commandopost in Rolde een aanval doet op de stad. Entens slaat enkele bekers wijn achterover, grijpt een deksel van een botervat en steekt het Schuitendiep over. Slechts enkele schutters volgen hem. Samen nemen ze een loopschans in. De geuzenleider steekt zijn dronken hoofd in een schietgat precies op het moment dat de vijand de trekken overhaalt. Hij sterft op 17 mei 1580. (bronnen: een prince van Oraengien A.P. Bijl en Oorlog mijn armen schapen van Ronald de Graaf) Rennenberg overlijdt het jaar daarop. Francisco Verdugo volgt hem op.

 

Reinier Vinkeles (Amsterdam, 12 januari 1741 - aldaar, 30 januari 1816) was een Nederlands tekenaar en graveur.

Vinkeles begon als leerling bij Jan Punt. Hij trad in 1762 toe tot de Amsterdamse Stadstekenacademie en werd in 1765 een van haar bestuurders. Een andere bestuurder was de architect Jacob Otten Husly. In hetzelfde jaar reisde hij naar Brabant met Jurriaen Andriessen en Izaak Schmidt.

In 1770 vertrok Vinkeles naar Parijs, waar hij studeerde bij Jacques-Philippe Le Bas en de Nederlandse kunstenaars Hermanus Numan en Izaak de Wit ontmoette. Een jaar later ging Vinkeles blijvend terug naar Amsterdam en begon talloze toneel- en boekillustraties, historische prenten, topografische scènes, portretgravures, schilderijreproducties enzovoorts te produceren. Datzelfde jaar werd hij uitgenodigd door Catharina de Grote van Rusland om directeur van de Sint-Petersburgse Kunstacademie te worden, maar hij weigerde dit.

De stijl van Vinkeles was in het begin tamelijk barok, tendeerde later naar het classicisme en werd daarna weer meer natuurgetrouw.

Zijn enorme productiviteit - Vinkeles' oeuvre wordt geschat op ca. 2.500 prenten - leidde soms tot oppervlakkigheid, maar zijn beste werk (vooral zijn vroegere) wordt hogelijk gewaardeerd.

Zijn latere werk voor uitgaven als Kok's Vaderlandsch Woordenboek, het Vervolg van Wagenaar en andere dergelijke werken, maar ook zijn vele stadsgezichten en landschappen, zijn daarnaast van historisch belang.

Additional Information

Soort origineel